Hydroizolacja i ocieplenie – dwa różne zadania, jeden fragment przegrody
Oddzielne funkcje: ochrona przed wodą kontra ograniczenie strat ciepła
Hydroizolacja i ocieplenie na elewacji oraz w strefie cokołu działają na tym samym fragmencie przegrody, ale wykonują zupełnie inne zadania. Hydroizolacja ma powstrzymać wodę w różnych stanach i kierunkach jej działania: opad deszczu pod ciśnieniem wiatru, wodę rozbryzgową odbijającą się od terenu, wodę zalegającą przy cokole, śnieg i lód, a w strefie poniżej poziomu gruntu także wodę działającą pod ciśnieniem hydrostatycznym. Jej skuteczność ocenia się przez:
trwałość w czasie, odporność na cykle zamarzanie–rozmarzanie.
Izolacja termiczna ma przede wszystkim ograniczyć przepływ ciepła przez przegrodę. Parametrem decydującym jest współczynnik przewodzenia ciepła λ oraz zdolność warstwy do utrzymania tego parametru przez lata eksploatacji, również w podwyższonej wilgotności. Przy projektowaniu ocieplenia liczy się:
wartość λ i grubość warstwy izolacji,
stabilność parametrów w czasie i przy zawilgoceniu,
odporność na ściskanie i uderzenia mechaniczne (strefa cokołowa),
zachowanie na styku z innymi materiałami (dyfuzja pary, przyczepność zapraw, tynków, klejów).
Gdy próbuje się połączyć te dwie funkcje w jednej warstwie lub jednym materiale, bardzo łatwo przeszacować możliwości materiału termoizolacyjnego albo przecenić „hydroizolacyjność” systemu ociepleniowego, który w rzeczywistości jest głównie układem termicznym z ograniczoną odpornością na wodę.
Różne kryteria doboru i dlaczego to bywa problemem
Typowy inwestor patrzy na elewację i cokół jak na jednolitą powierzchnię z tynku. Projektant i wykonawca powinni jednak widzieć układ warstw o różnych funkcjach. Z punktu widzenia hydroizolacji kluczowa jest nasiąkliwość i szczelność powłoki – materiał może mieć gorszą lambdę, ale musi absolutnie nie przepuszczać wody w zadanych warunkach. Z kolei przy ociepleniu ocenia się głównie przewodnictwo cieplne λ, a nasiąkliwość jest jednym z kilku parametrów dodatkowych.
Dochodzi do tego inny zestaw obciążeń mechanicznych. Warstwa hydroizolacji pionowej tworzy powłokę cienką, ale szczelną, często narażoną na uszkodzenia podczas zasypywania wykopu. Dlatego wymaga osłony – np. płyt XPS, EPS o zmniejszonej nasiąkliwości, mat kubełkowych. Te warstwy ochronne bywają mylnie traktowane jak hydroizolacja „2 w 1”: skoro są odporne na wodę, to przy okazji „załatwiają” całą kwestię szczelności. W praktyce tak nie jest.
Ocieplenie fasady w systemie ETICS (najczęściej EPS lub wełna) z cienkowarstwowym tynkiem stanowi układ w dużym stopniu odporny na normalne opady deszczu, ale nie jest pełnoprawną hydroizolacją. Tynk akrylowy, silikonowy czy silikatowo-silikonowy ogranicza wnikanie wody, lecz przy długotrwałym zawilgoceniu, wodzie stojącej i cyklach zamarzanie–rozmarzanie jego szczelność jest niewystarczająca, aby zastąpić np. bitumiczną powłokę hydroizolacyjną.
Dlaczego rozwiązania „2 w 1” kuszą inwestorów
Łączenie hydroizolacji i ocieplenia w jednym systemie na elewacji i cokole ma kilka oczywistych zalet organizacyjnych i marketingowych:
mniej warstw, mniej materiałów, teoretycznie niższy koszt robocizny,
jeden systemowy dostawca, prostsza dokumentacja i odpowiedzialność,
mniejsze ryzyko „dziur” w izolacji wynikających z błędnego łączenia produktów różnych producentów,
atrakcyjna narracja sprzedażowa – „ocieplenie, które jednocześnie chroni przed wodą”.
Pojawia się jednak kluczowe pytanie: czy materiał odporny na wodę rzeczywiście może pełnić funkcję hydroizolacji, zwłaszcza w strefie przyziemia i poniżej gruntu? Przykładem jest używanie płyt XPS lub EPS o niskiej nasiąkliwości jako jedynej bariery przed wodą gruntową. Przy braku dodatkowej powłoki hydroizolacyjnej i nieciągłości płyt (spoiny, przejścia instalacyjne, strefa połączenia z ławą fundamentową) efekt jest taki, że po kilku sezonach woda penetruje układ i zawilgaca ścianę, a inwestor żyje w przekonaniu, że ma „hydroizolację termiczną”.
Łączenie funkcji ma sens, ale wyłącznie tam, gdzie ryzyko działania wody jest ograniczone, warunki gruntowo-wodne spokojne, a układ przegrody zapewnia „drugą linię obrony” – np. działającą izolację poziomą i brak naporu hydrostatycznego. W przeciwnym razie próba oszczędności kończy się wilgocią i kosztownymi naprawami.
Źródło: Pexels | Autor: Yender Fonseca
Typowe strefy łączenia funkcji na elewacji i cokole
Najczęściej łączone miejsce: cokół nad poziomem terenu
Cokół to fragment ściany budynku położony tuż nad poziomem terenu – w praktyce zwykle od kilku do kilkudziesięciu centymetrów powyżej gruntu. To jedna z najbardziej obciążonych stref elewacji: tu uderza woda rozbryzgowa, zalega topniejący śnieg, powstają zabrudzenia i zasolenia. Jednocześnie inwestor oczekuje, że cokół będzie estetyczny i odporny na uszkodzenia mechaniczne.
Typowy zabieg to zastosowanie w strefie cokołowej innego materiału termoizolacyjnego niż na reszcie ściany – np. XPS zamiast EPS – oraz wykończenie tynkiem mozaikowym lub tynkiem grubowarstwowym. Powstaje wrażenie, że taki cokół jest „hydroizolowany”, tym bardziej że wielu producentów opisuje te systemy jako „wysoce odporne na wodę i uszkodzenia”. W rzeczywistości:
XPS ma niską nasiąkliwość, więc nie chłonie istotnie wody przy krótkotrwałym kontakcie,
tynk mozaikowy tworzy powłokę o podwyższonej odporności na wodę rozbryzgową i uderzeniową,
ale całość nie jest szczelną hydroizolacją w rozumieniu zabezpieczenia przed długotrwałym zawilgoceniem i wodą pod ciśnieniem.
Takie „połączone” rozwiązanie ma sens, jeśli cokół jest wyniesiony dostatecznie wysoko nad teren, teren jest odpowiednio ukształtowany, a woda nie stoi przy ścianie. Gdy wokół budynku jest błotnista rabata, brak opaski i spadków od budynku, żaden tynk mozaikowy nie zastąpi systemowej hydroizolacji ściany fundamentowej i jej poprawnego wyprowadzenia powyżej gruntu.
Strefa przyziemia – newralgiczne 20–50 cm na styku ściany fundamentowej i nadziemia
Najczęstsze problemy z zawilgoceniem elewacji i cokołu dotyczą właśnie strefy przejściowej między częścią podziemną a nadziemną budynku. To w tym obszarze krzyżują się:
izolacja pozioma w ścianie (lub jej brak),
izolacja pionowa ściany fundamentowej,
ocieplenie ściany nadziemia (ETICS) i ewentualne ocieplenie ściany fundamentowej,
warstwy nawierzchni terenu, opasek i drenaży.
W praktyce właśnie tu pojawia się pokusa, aby „podciągnąć” ocieplenie ściany fundamentowej z XPS lub płyt o niskiej nasiąkliwości ponad teren i traktować to jako jednocześnie hydroizolację. Jeżeli pionowa izolacja bitumiczna lub mineralna ściany fundamentowej jest prawidłowo wyprowadzona powyżej terenu i połączona z warstwami wyżej, takie rozwiązanie może być częścią przemyślanego systemu. Problem zaczyna się, gdy:
izolacja pionowa jest przerwana lub kończy się poniżej poziomu terenu,
izolacja pozioma jest uszkodzona lub nieciągła (stare budynki),
docieplenie cokołu traktuje się jako jedyną barierę dla wody rozbryzgowej i wilgoci podciąganej kapilarnie.
W takich warunkach izolacja termiczna zaczyna pracować w roli, do której nie została zaprojektowana: jest stale zawilgacana, a spoiny między płytami stają się drogą dla wody do wnętrza muru. Z zewnątrz wszystko wygląda poprawnie – estetyczny tynk, mocny cokół – ale w środku rośnie wilgotność i ryzyko korozji materiałów.
Tarasy przyścienne, balkony, wejścia z podsadzką
Kolejny obszar, w którym często próbuje się „załatwić wszystko” jednym materiałem, to strefa tarasów przyściennych, balkonów i wejść z podniesioną posadzką. Tu obciążenia wodą są jeszcze poważniejsze niż przy samym cokole: woda może stać na powierzchni, zamarzać, penetrować spoiny płytek. W takich miejscach łączenie funkcji hydroizolacji i ocieplenia w jednej warstwie jest wyjątkowo ryzykowne.
Popularna, ale problematyczna praktyka to stosowanie twardszego styropianu lub XPS pod warstwą spadkową i okładziną zewnętrzną, przy bardzo uproszczonej lub wręcz symbolicznej hydroizolacji. W efekcie przy każdym przecieku woda wnika w układ, migruje w stronę ściany i zaczyna atakować strefę cokołową. Naprawy po kilku latach bywają katastrofalnie drogie, bo wymagają rozebrania całego tarasu.
Optymalna droga to jasne rozdzielenie funkcji:
warstwa hydroizolacji szczelnie połączona ze ścianą i cokolem,
wymagane podniesienie progu i zastosowanie odpowiednich obróbek blacharskich,
dopiero powyżej – warstwa termiczna i warstwa wykończeniowa.
Zintegrowane systemy, które obiecują „termo-hydroizolację tarasu” jednym materiałem, sprawdzają się tylko w warunkach bardzo precyzyjnie określonych przez producenta i przy nienagannym wykonawstwie. W realiach typowej budowy margines błędu jest zbyt mały.
Ściany piwnic ogrzewanych i nieogrzewanych
Ściany piwnic to przykład, gdzie izolacja termiczna może mieć zupełnie inną rolę w zależności od sposobu użytkowania pomieszczeń. W piwnicach nieogrzewanych (magazyny, kotłownie, pomieszczenia techniczne) ocieplenie często pełni rolę jedynie komfortową lub energetyczną drugo- czy trzeciorzędną. Natomiast w piwnicach ogrzewanych, garażach podziemnych, archiwach czy pomieszczeniach mieszkalnych w przyziemiu izolacja cieplna na ścianach fundamentowych staje się równie istotna jak na ścianach nadziemia.
W żadnym z tych przypadków nie wolno traktować warstwy ocieplenia jako zastępstwa dla hydroizolacji. Można natomiast szukać rozwiązań, w których płyty termoizolacyjne o bardzo niskiej nasiąkliwości chronią hydroizolację przed uszkodzeniami mechanicznymi i częściowo ograniczają kontakt wody z powłoką. Warstwa hydroizolacji powinna jednak pozostać osobnym, ciągłym elementem przegrody, łączącym się bez przerw z izolacją posadzki i izolacją poziomą w ścianie.
Systemy integrujące hydroizolację i ocieplenie – przegląd rozwiązań
Płyty termoizolacyjne o niskiej nasiąkliwości i ich realne możliwości
Mówiąc o „hydroizolacji i ociepleniu w jednym systemie” w strefie elewacji i cokołu, często ma się na myśli zastosowanie płyt termoizolacyjnych o niskiej nasiąkliwości, takich jak:
XPS (polistyren ekstrudowany),
EPS o obniżonej nasiąkliwości do zastosowań fundamentowych i cokołowych,
płyty PIR/PUR o zamkniętokomórkowej strukturze,
pianobeton komórkowy o podwyższonej hydrofobowości,
szklany pianobeton.
W opisach marketingowych często pojawiają się sformułowania typu „izolacja odporna na wodę”, „do zastosowań w strefie cokołowej i fundamentowej”, „stabilne parametry w warunkach zawilgocenia”. Nie oznacza to jednak, że materiał sam w sobie jest hydroizolacją w klasycznym rozumieniu. Niska nasiąkliwość oznacza jedynie, że materiał:
nie wchłonie znaczącej ilości wody na całym przekroju przy krótkotrwałym kontakcie,
utrzyma parametry cieplne także po wielokrotnym cyklu zawilgocenia i wysychania,
nie ulegnie łatwo degradacji mrozowej.
Nie oznacza natomiast szczelności układu na styku płyt, przy przejściach instalacyjnych, w miejscach uszkodzeń mechanicznych. Hydroizolacja to powłoka, która ma nieprzerwanie oddzielać środowisko wilgotne od konstrukcji – termoizolacja to materiał blokowy, z konieczności układany w płytach lub panelach.
Jeżeli producent dopuszcza płyty do kontaktu z gruntem, to znaczy jedynie, że materiał zniesie tamtejsze warunki pracy – wilgoć, mróz, nacisk – ale nie przejmie roli szczelnej powłoki odcinającej mur od wody. W praktyce dobrze sprawdza się układ, w którym płyty o niskiej nasiąkliwości są:
układane na ciągłej hydroizolacji (bitumicznej lub mineralnej),
mechanicznie lub klejowo połączone w sposób ograniczający wnikanie wody pomiędzy elementy,
dodatkowo chronione warstwą drenażową lub ochronno-dystansową od strony gruntu.
To podejście nie jest tak „czyste” marketingowo jak hasło o jednym materiale do wszystkiego, ale w razie awarii przecieki ograniczają się do warstwy zewnętrznej, a nie wnikają bezpośrednio w konstrukcję ściany.
Zaprawy i powłoki hydroizolacyjne z deklarowaną funkcją termoizolacyjną
Na rynku pojawiają się także zaprawy uszczelniające z dodatkami lekkich kruszyw lub mikrosfer, którym przypisuje się poprawę izolacyjności cieplnej przegrody. Czasem są to „ciepłe” tynki, czasem elastyczne szlamy o podniesionej grubości warstwy. Z punktu widzenia fizyki budowli jest to wyłącznie uzupełnienie: nawet kilka milimetrów takiej powłoki nie zastąpi pełnoprawnej warstwy termoizolacji, ale może delikatnie przesunąć izotermy i poprawić zachowanie przegrody w strefie mostków cieplnych.
Te produkty mają sens głównie jako:
uzupełnienie hydroizolacji w miejscach trudno dostępnych, gdzie nie zmieści się grubsza płyta (np. przy ościeżach, narożach loggii),
łagodzenie różnicy temperatur między zimną strefą gruntu a ciepłym wnętrzem, aby zmniejszyć ryzyko kondensacji powierzchniowej,
wzmocnienie i uszczelnienie strefy cokołowej pod właściwym systemem ocieplenia.
Nie sprawdzą się natomiast jako „cienkowarstwowe ocieplenie” całych ścian fundamentowych czy elewacji – wtedy koszt jednostkowy jest wysoki, a efekt energetyczny marginalny. Lepiej potraktować je jako precyzyjne narzędzie do punktowego korygowania najsłabszych fragmentów detalu.
Gotowe systemy „od ławy fundamentowej po dach”
Coraz częściej producenci proponują zestawy materiałów, które mają tworzyć spójny system od fundamentu, przez cokół, po elewację. Zazwyczaj obejmują one: masy hydroizolacyjne, płyty termoizolacyjne o odpowiednio dobranej nasiąkliwości, kleje, łączniki oraz tynki w jednym „pakiecie”. Z punktu widzenia wykonawcy i projektanta to ułatwienie – można oprzeć się na jednym zestawie aprobat technicznych i detali katalogowych.
Pułapka pojawia się wtedy, gdy system traktuje się jako automatyczną odpowiedź na każdy przypadek. Dom na stokowym terenie z okresowym spływem wód opadowych, budynek z wysokim poziomem wód gruntowych czy obiekt modernizowany z brakiem izolacji poziomej w starych murach wymagają innych akcentów niż „standardowy domek na piaskach”. W takich sytuacjach system trzeba krytycznie rozebrać na części: zostawić logikę połączeń, ale dostosować grubości, rodzaj mas uszczelniających i sposób wyprowadzenia hydroizolacji ponad teren.
Dobrze sprawdzają się tu konsultacje z działem technicznym producenta, ale pod jednym warunkiem: rozmowa dotyczy konkretnego detalu (przekrój, zdjęcia, dane geotechniczne), a nie ogólnego hasła „dom jednorodzinny, wysoki cokół”. Im precyzyjniej zdefiniowany problem, tym większa szansa, że „system od ławy po dach” rzeczywiście będzie rozwiązaniem, a nie tylko sugestią z katalogu.
Przy takich systemach dobrze działa zasada „zaufaj, ale sprawdzaj”: korzystać z kompletnego rozwiązania, lecz każdy kluczowy detal – styk ławy i ściany, przejścia instalacyjne, zakończenie cokołu – przeanalizować jak osobny węzeł, a nie jak fragment schematycznego rysunku. Im prostszy budynek i bardziej przewidywalne warunki wodne, tym większa szansa, że katalogowy układ „od ławy po dach” zadziała bez korekt. Im więcej niestandardowych elementów (podpiwniczenie tylko części budynku, sąsiedztwo skarp, stary mur z dobudowaną częścią), tym bardziej system staje się jedynie punktem wyjścia do indywidualnego projektu.
Popularna rada brzmi: „Trzymaj się jednego producenta, unikniesz problemów”. Działa to, gdy mówimy o zestawieniu zapraw, tynków, klejów i ocieplenia w klasycznym ETICS. W obszarze hydroizolacji i strefy przyziemia ta zasada bywa złudna. Często lepiej działa połączenie: sprawdzona, wyspecjalizowana hydroizolacja od producenta „od wody” plus kompatybilny, ale niekoniecznie „systemowy” materiał ociepleniowy. Warunek jest jeden – ktoś musi świadomie dobrać chemię i fizykę tych warstw, zamiast polegać wyłącznie na wspólnym logo na opakowaniu.
Dobrym testem sensowności zintegrowanego systemu jest pytanie: co się stanie za 10–15 lat, gdy którakolwiek funkcja zacznie szwankować? Jeśli awaria jednego elementu wymusza rozebranie całej elewacji od gruntu po okap, to znaczy, że integracja poszła za daleko. Jeżeli natomiast da się punktowo naprawić hydroizolację od zewnątrz, wymienić pojedyncze płyty w cokole lub skorygować detale obróbek, a reszta układu pozostaje nietknięta – wtedy połączenie funkcji pracuje na korzyść użytkownika, a nie przeciwko niemu.
Łączenie hydroizolacji i ocieplenia w jednym systemie na elewacji i cokole przynosi efekty tylko tam, gdzie za marketingowym hasłem stoi dobrze rozrysowany detal i świadomość, że woda zawsze znajdzie najsłabsze miejsce. Rozsądniej traktować termo-hydro „2 w 1” jako precyzyjne narzędzie do konkretnych stref, niż jako uniwersalną receptę. Najbardziej trwałe budynki to zwykle te, w których funkcje są ze sobą skoordynowane, ale nie sklejone na siłę w jeden materiał – dzięki temu można je potem naprawiać, modernizować i stopniowo poprawiać bez ryzyka, że jedna ingerencja pociągnie za sobą lawinę kolejnych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy można zrobić hydroizolację i ocieplenie elewacji w jednym systemie „2 w 1”?
Da się połączyć funkcje częściowo, ale rzadko w pełni je zastąpić jednym materiałem. Systemy ociepleń ETICS, płyty XPS czy tynki mozaikowe są odporne na deszcz, wodę rozbryzgową i krótkotrwałe zawilgocenie, jednak nie spełniają kryteriów pełnoprawnej hydroizolacji – szczególnie przy długotrwałym kontakcie z wodą lub przy wodzie działającej pod ciśnieniem.
Rozwiązania „2 w 1” mają sens w spokojnych warunkach: gdy teren ma spadki od budynku, nie stoi przy nim woda, a przegroda ma drugą linię obrony (sprawną izolację poziomą, poprawnie wykonaną izolację pionową fundamentów). Nie sprawdzają się tam, gdzie ściana ma kontakt z wodą gruntową, śnieg długo zalega przy budynku albo brakuje szczelnej izolacji poziomej.
Czy płyty XPS przy fundamencie mogą zastąpić hydroizolację pionową?
Nie. XPS ma bardzo niską nasiąkliwość i dobrze znosi okresowy kontakt z wodą, ale nie jest szczelną powłoką hydroizolacyjną. Płyty mają spoiny, przebicia na łącznikach, nacięcia, a przy przejściach instalacyjnych i styku z ławą powstają mostki dla wody. Po kilku sezonach woda może dotrzeć do ściany fundamentowej, choć z zewnątrz wszystko wygląda poprawnie.
XPS ma sens jako warstwa ochronno–docieplająca na już wykonaną hydroizolację bitumiczną lub mineralną. Staje się problemem, gdy inwestor rezygnuje z powłoki hydroizolacyjnej, uznając, że „płyta wodoodporna wystarczy”. W praktyce to proszenie się o zawilgocenie muru i kłopotliwe naprawy po zasypaniu wykopu.
Czy tynk mozaikowy na cokole chroni przed wilgocią równie dobrze jak hydroizolacja?
Tynk mozaikowy jest odporny na wodę rozbryzgową, uszkodzenia mechaniczne i zabrudzenia, ale to tylko warstwa wykończeniowa, a nie system hydroizolacyjny. Ogranicza wnikanie wody przy deszczu i ochlapywaniu, jednak przy zalegającej wodzie lub śniegu oraz cyklach zamarzania–rozmarzania jego szczelność jest niewystarczająca, aby zabezpieczyć mur jak powłoka bitumiczna czy mineralna masa uszczelniająca.
Sprawdza się, gdy cokół jest wyniesiony nad teren, wykonano opaskę i spadki od budynku, a ściana fundamentowa ma osobną, poprawnie wyprowadzoną hydroizolację. Nie zadziała jako „jedyna bariera”, gdy przy ścianie stoi woda, brak opaski, a fundament w części podziemnej jest słabo zabezpieczony.
Jak wysoko powinien być wyniesiony cokół, żeby połączenie ocieplenia i hydroizolacji miało sens?
W praktyce przyjmuje się najczęściej 30–50 cm nad poziom gotowego terenu, choć minimalne wartości w projektach bywają niższe. Chodzi o to, by cokół znajdował się poza strefą stałego kontaktu z wodą rozbryzgową i zalegającym śniegiem. Im gorsze warunki (błotnista rabata przy ścianie, brak opaski, intensywne opady), tym wyżej powinien być posadowiony cokół.
Samo „podciągnięcie” płyt XPS lub tynku mozaikowego wysoko nad teren nie rozwiązuje problemu, jeśli izolacja pionowa fundamentów kończy się poniżej gruntu lub nie jest prawidłowo połączona z ociepleniem ściany nadziemia. Kluczowe jest więc nie tylko „ile cm nad gruntem”, ale jak są połączone warstwy w strefie przejściowej.
Na co zwrócić uwagę przy łączeniu hydroizolacji fundamentu z ociepleniem ściany nadziemia?
Najwięcej kłopotów pojawia się na odcinku 20–50 cm powyżej i poniżej poziomu terenu. W tym miejscu muszą się „spotkać” izolacja pozioma, hydroizolacja pionowa fundamentu i ocieplenie ściany nadziemia (ETICS), często z dodatkowym dociepleniem fundamentu. Brak ciągłości choćby jednej z tych warstw szybko wyjdzie w postaci zacieków, grzybów i odpadających tynków w strefie cokołowej.
W praktyce warto:
wyprowadzić hydroizolację pionową fundamentu powyżej poziomu gruntu i połączyć ją z systemem fasadowym,
zapewnić ciągłość izolacji poziomej w murze lub ją odtworzyć przy remoncie,
unikać traktowania samych płyt termoizolacyjnych jako jedynej bariery przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie.
Kiedy opłaca się łączyć ocieplenie z podwyższoną odpornością na wodę, a kiedy lepiej rozdzielić funkcje?
Łączenie ma sens w „bezpiecznych” lokalizacjach: na elewacjach dobrze osłoniętych, w budynkach bez problemów z wodą gruntową, z prawidłowym odwodnieniem terenu i sprawną izolacją poziomą. Tam system ETICS z odpowiednim tynkiem i lokalnie zastosowany XPS w cokole pozwalają uprościć detale i ograniczyć liczbę warstw.
Funkcje trzeba bezwzględnie rozdzielić, gdy:
ściana ma kontakt z wodą gruntową lub wodą pod ciśnieniem,
teren jest płaski lub z ujemnymi spadkami w stronę budynku,
w strefie cokołu regularnie stoi woda lub śnieg zalega tygodniami.
W takich warunkach najpierw projektuje się pełnoprawną hydroizolację, a dopiero potem dobiera ocieplenie, traktując je jako osobną, uzupełniającą funkcję, a nie „zastępnik” szczelnej powłoki.
